Serbest Meslek Kazancı Hesaplama 2026

Nasıl hesaplanır

Serbest meslek kazancında ödeyeceğiniz gelir vergisi üç adımda bulunur. Birinci adımda net kazanç hesaplanır: yıl içinde elde ettiğiniz brüt hasılattan (KDV hariç), kira, malzeme, amortisman, personel ücretleri, seyahat, haberleşme ve benzeri indirilebilir mesleki giderleri düşersiniz. Serbest meslek erbabı kazancını tahsil esasına göre tespit eder; yani fatura kesilmiş olsa bile, parayı fiilen tahsil etmediğiniz tutar o yılın hasılatına girmez. İkinci adımda vergi matrahı belirlenir; varsa 400.000 TL'lik genç girişimci kazanç istisnası net kazançtan düşülür ve kalan tutar matrah olur. Üçüncü adımda gelir vergisi, bu matraha 2026 diğer (ücret dışı) gelir vergisi tarifesi uygulanarak hesaplanır. Tarife artan oranlıdır: matrahın her dilimi yalnızca kendi oranıyla vergilenir, bu yüzden ortalama (efektif) oran her zaman en yüksek dilim oranının altında kalır. Burada kritik nokta şudur: serbest meslek kazancı ücret tarifesine değil diğer tarifesine tabidir ve diğer tarifesinde %27'lik dilim 1.000.000 TL'de (ücrette 1.500.000 TL) biter; bu yüzden yüksek kazançlı serbest meslek erbabı %35 dilimine daha erken geçer. Hesaplanan vergiden, kurumsal müşterilerin GVK 94 gereği brüt ödemeden kestiği %20 stopaj (peşin ödenmiş vergi) mahsup edilir. Stopaj toplamı hesaplanan vergiyi aşarsa fark iade alınır; düşükse aradaki tutar mart ayındaki yıllık beyanname ile iki taksitte ödenir. Bunlardan ayrı olarak 4/b (Bağ-Kur) sigortalısı iseniz prime esas kazancınız üzerinden %35,75 oranında aylık ve yıllık Bağ-Kur primi ödersiniz; bu prim gelir vergisinden bağımsız bir sosyal güvenlik yüküdür, ancak yıl içinde ödenen kısmı beyannamede matrahtan indirilebilir.

Net kazanç      = Brüt hasılat − İndirilebilir giderler
Vergi matrahı   = Net kazanç − Genç girişimci istisnası (varsa, en çok 400.000 TL)
Hesaplanan vergi = Diğer tarifesi(Vergi matrahı)
Stopaj          = Brüt hasılat × %20  (kesiliyorsa)
Ödenecek vergi  = Hesaplanan vergi − Stopaj   (negatifse iade)
Bağ-Kur (aylık) = min(max(matrah; 33.030); 297.270) × %35,75

Örnek hesaplama

Hesaplama aracının varsayılan değerlerini adım adım izleyelim: 1.200.000 TL yıllık brüt hasılat, 300.000 TL indirilebilir mesleki gider, genç girişimci istisnası seçilmemiş, kurumsal müşterilerden %20 stopaj kesiliyor ve 4/b (Bağ-Kur) primi taban matrahtan ödeniyor (2026 mevzuatı). Aşağıdaki tablo aracın her sonuç satırını nasıl ürettiğini birebir gösterir; böylece çıkan rakamı tek tek doğrulayabilirsiniz.

Matrah olan 900.000 TL, diğer tarifesinin üçüncü diliminde (400.000–1.000.000 TL, %27, taban 70.500 TL) yer aldığı için hesaplanan gelir vergisi 205.500 TL olur: ilk 400.000 TL için kümülatif taban 70.500 TL, kalan 500.000 TL için ise %27 oranıyla 135.000 TL. Kurumsal müşteriler yıl boyunca brüt hasılat üzerinden toplam 240.000 TL stopaj kestiğinden, bu peşin ödenmiş vergi hesaplanan vergiyi aşar; beyannamede ödenecek vergi çıkmaz, aksine 34.500 TL iade doğar. Hasılata göre efektif vergi oranı yalnızca %17,1'dir, çünkü artan oranlı tarifede kazancın ilk dilimleri düşük oranlarda (%15, %20) vergilenir ve yalnızca üst kısmı %27'ye ulaşır. Genç girişimci istisnası seçilseydi net kazançtan 400.000 TL düşülür, matrah 500.000 TL'ye iner ve hesaplanan vergi 70.500 + (500.000 − 400.000) × %27 = 97.500 TL'ye gerilerdi; bu durumda iade tutarı daha da büyürdü. Bağ-Kur primi ise gelir vergisinden tamamen bağımsızdır ve bu örnekte yıllık 141.699 TL'lik ayrı bir sosyal güvenlik yükü oluşturur.

Sonucunuz ne zaman farklılık gösterebilir

Gerçek vergi yükünüz bu tahminden birkaç nedenle ayrılabilir. En önemlisi giderlerin doğru belgelenmesidir: araç yalnızca sizin girdiğiniz gider tutarını esas alır, Bağ-Kur primini otomatik düşmez; oysa fiilen ödenen Bağ-Kur primleri GVK 89 kapsamında beyannamede indirilebilir ve matrahı azaltır. Diğer indirimler (şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, bağışlar, sponsorluk) de matrahı düşürerek vergiyi azaltır. Yıl içi geçici vergi üç dönem halinde peşin ödenir ve yıllık beyanname ile mahsuplaşır; bu nedenle nakit akışınız yıl içinde tahminden farklı seyreder. Eğer birden fazla gelir unsurunuz varsa (kira geliri, menkul sermaye iradı, ücret) bunlar beyannamede toplanır ve sizi üst dilimlere taşıyarak efektif oranı yükseltebilir. Stopajın hiç kesilmediği durumda (nihai tüketiciye veya yurt dışına hizmet) mahsup edilecek peşin vergi olmadığından beyannamede ödenecek vergi çıkar; aksine yoğun stopaj kesilen işlerde örnekteki gibi iade doğar. Tahsil esası da fark yaratır: fatura kesseniz bile tahsil edemediğiniz tutar o yılın hasılatına girmez, bu yüzden ciro ile beyan edilen hasılat çoğu zaman örtüşmez. İstisna kapsamındaki kazançlar (örneğin GVK 18 kapsamındaki telif kazançları) farklı stopaj ve beyan rejimine tabidir. Ayrıca KDV hasılatın üzerine eklenip ayrı beyan edilir; gelir değildir ve gelir vergisi matrahına girmez. Kesin tutar her zaman yıllık gelir vergisi beyannamesi ve mali müşavirinizin değerlendirmesiyle netleşir.

Oranlar ve eşikler

2026 yılında geçerli diğer (ücret dışı) gelir vergisi tarifesi ve 4/b Bağ-Kur prim parametreleri.

Kaynaklar ve yasal dayanak

Güncelleme kaydı

• 2026-01-15 — 2026 dönemine güncelleme: diğer gelir vergisi tarifesi dilimleri, 400.000 TL genç girişimci istisnası ve Bağ-Kur taban/tavan tutarları yenilendi.
• 2026-06-15 — Nasıl hesaplanır, örnek hesaplama, oran tablosu ve resmî kaynak tablosu eklendi; genç girişimci Bağ-Kur teşvikinin kaldırılmasına ilişkin açıklama genişletildi.